Τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι αγορές εργασίας έχουν υποστεί βαθιές αλλαγές, καθώς οι προσδοκίες και οι προτεραιότητες των εργαζομένων έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Ενώ παλαιότερα η εργασία οριζόταν κυρίως από τη σταθερότητα, το εισόδημα και την ιεραρχία, σήμερα διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από την ευελιξία, το νόημα/σκοπό και την προσωπική ευημερία. Οι αλλαγές αυτές αντανακλούν ευρύτερες τεχνολογικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις, οι οποίες επαναπροσδιορίζουν τη σχέση εργαζομένων και εργοδοτών.
Από την Ασφάλεια Εργασίας στην Ευελιξία
Πριν από είκοσι χρόνια, η ασφάλεια εργασίας αποτελούσε συχνά το βασικό κριτήριο για όσους αναζητούσαν εργασία. Οι μόνιμες συμβάσεις, το προβλέψιμο ωράριο και η μακροχρόνια απασχόληση σε έναν οργανισμό θεωρούνταν δείκτες επιτυχίας. Πολλοί εργαζόμενοι αποδέχονταν πιο άκαμπτα ωράρια και εργασία αποκλειστικά στον χώρο του εργοδότη, ως αντάλλαγμα για σταθερότητα.
Σήμερα, η ευελιξία έχει εξελιχθεί σε βασικό χαρακτηριστικό της ελκυστικής απασχόλησης. Η εξ αποστάσεως εργασία και τα υβριδικά μοντέλα, τα ευέλικτα ωράρια και η μεγαλύτερη αυτονομία στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας εκτιμώνται ιδιαίτερα. Πολλοί εργαζόμενοι είναι πλέον διατεθειμένοι να ανταλλάξουν μέρος της μακροχρόνιας ασφάλειας με καλύτερη ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, κάτι που οδηγεί σε μεγαλύτερη κινητικότητα στην αγορά εργασίας και σε αύξηση της ελεύθερης/συμβασιακής απασχόλησης.
Από τις Αποφάσεις με Κέντρο τον Μισθό στην Ολιστική Ανταμοιβή
Παρότι οι αποδοχές παραμένουν σημαντικές, δεν αποτελούν πλέον τον μοναδικό παράγοντα επιλογής εργασίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι εργαζόμενοι εστίαζαν κυρίως στο ύψος του μισθού και στις προοπτικές προαγωγής. Οι παροχές ήταν συνήθως τυποποιημένες και είχαν δευτερεύον ρόλο στις αποφάσεις απασχόλησης.
Αντίθετα, σήμερα οι εργαζόμενοι αξιολογούν ολοένα και περισσότερο το συνολικό πακέτο ανταμοιβών: ασφάλιση υγείας, υποστήριξη ψυχικής υγείας, άδειες μετ’ αποδοχών, ευέλικτες παροχές, καθώς και ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης. Η ευημερία έχει μετατραπεί σε βασική προσδοκία και όχι σε «έξτρα προνόμιο», ενώ οι εργοδότες δέχονται αυξανόμενη πίεση να αποδείξουν έμπρακτα τη δέσμευσή τους στη φροντίδα των εργαζομένων.
Από τις Γραμμικές Καριέρες στη Δια Βίου Μάθηση
Πριν από είκοσι χρόνια, οι διαδρομές καριέρας ήταν συνήθως γραμμικές: η εξέλιξη γινόταν μέσα από σαφείς ιεραρχικές δομές. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση συγκεντρώνονταν κυρίως στην αρχή της επαγγελματικής ζωής, και οι δεξιότητες θεωρούνταν επίκαιρες για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σήμερα, οι αγορές εργασίας ανταμείβουν την προσαρμοστικότητα. Η ταχεία τεχνολογική αλλαγή, η αυτοματοποίηση και η ψηφιοποίηση έχουν αυξήσει τη ζήτηση για συνεχή μάθηση, αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) και επανεκπαίδευση (reskilling). Οι εργαζόμενοι αναζητούν ρόλους που προσφέρουν ανάπτυξη, κινητικότητα και διεύρυνση δεξιοτήτων. Μη γραμμικές πορείες, πλευρικές μετακινήσεις και διαλείμματα καριέρας είναι πλέον πιο συχνά και κοινωνικά αποδεκτά.
Από την Οργανωσιακή Πιστότητα στον Σκοπό και τις Αξίες
Στο παρελθόν, η ευθυγράμμιση των προσωπικών αξιών με την εταιρική αποστολή είχε περιορισμένη επίδραση στην επιλογή εργασίας. Οι εργοδότες όριζαν σε μεγάλο βαθμό την κουλτούρα του χώρου εργασίας, και οι εργαζόμενοι προσαρμόζονταν σε αυτή.
Σήμερα όμως, οι εργαζόμενοι αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία στην εργασία με σκοπό. Η ηθική λειτουργία, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η διαφορετικότητα και η συμπερίληψη, καθώς και η κοινωνική υπευθυνότητα επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές. Οι εργαζόμενοι είναι πιο πρόθυμοι να αποχωρήσουν από οργανισμούς των οποίων οι αξίες συγκρούονται με τις δικές τους, ενισχύοντας έτσι την τάση για αυξημένη κινητικότητα και εναλλαγή προσωπικού.
Επιπτώσεις στις Αγορές Εργασίας
Οι παραπάνω εξελισσόμενες προτεραιότητες έχουν, τελικά, αναδιαμορφώσει την προσφορά εργασίας. Οι εργαζόμενοι είναι πλέον πιο επιλεκτικοί, πιο κινητικοί και πιο πρόθυμοι να διαπραγματευτούν τους όρους εργασίας. Παράλληλα, δημογραφικές πιέσεις όπως η γήρανση του πληθυσμού και οι ελλείψεις δεξιοτήτων σε κρίσιμους τομείς έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων. Οι εργοδότες καλούνται πλέον να ανταγωνιστούν όχι μόνο στο επίπεδο των αμοιβών, αλλά και στην ευελιξία, την κουλτούρα και τις μακροπρόθεσμες ευκαιρίες ανάπτυξης.
Συμπέρασμα
Οι σύγχρονες αγορές εργασίας δεν καθορίζονται πλέον αποκλειστικά από τους μισθούς και τη σταθερότητα. Αντίθετα, αντανακλούν έναν ευρύτερο επαναπροσδιορισμό της ίδιας της έννοιας της εργασίας, όπου η ευελιξία, η ευημερία, η διαρκής μάθηση και ο σκοπός κατέχουν κεντρικό ρόλο. Επομένως, η κατανόηση αυτών των μετατοπίσεων είναι κρίσιμη τόσο για τους οργανισμούς όσο και για τους φορείς χάραξης πολιτικής, που θέλουν να προσελκύσουν και να διατηρήσουν ταλέντο σε έναν ολοένα πιο δυναμικό και αξιακά προσανατολισμένο κόσμο.